Webinar: Mniejsze koszty licencji SAP nawet o 60% (17.11.2026, 10:00)

Autoryzacje SAP przed migracją do S/4HANA: dlaczego to ostatni moment na porządki

Udostępnij

„Migracja do SAP S/4HANA jest ostatnim momentem, aby uporządkować autoryzacje. W przeciwnym wypadku organizacja może przenieść do nowego środowiska lata nadmiarowych uprawnień, które bezpośrednio wpływają na klasyfikację licencyjną użytkowników.” 

Wprowadzenie

W niemal każdym projekcie transformacji SAP, w który byliśmy zaangażowani, powtarzał się ten sam schemat. Organizacja inwestuje miesiące w przygotowanie konwersji technicznej, planowanie infrastruktury, testy regresyjne. Model autoryzacyjny? Pojawia się w rozmowach dopiero wtedy, gdy ktoś zadaje pytanie o licencje w nowym środowisku. 

Tymczasem to właśnie autoryzacje, a nie nazwy stanowisk ani opisy ról, decydują o tym, jak SAP klasyfikuje użytkowników pod kątem licencyjnym. W systemach ECC, które działają po kilkanaście lat, model uprawnień narastał organicznie. Ludzie zmieniali działy, projekty się kończyły, ale role zostawały. Jeśli ten historyczny bagaż trafi do S/4HANA bez przeglądu, organizacja przeniesie do nowego środowiska wieloletnie nawarstwienia uprawnień, które mają bezpośrednie przełożenie na klasyfikację użytkowników i koszty licencyjne. 

Ten artykuł opisuje, jak połączyć analizę rzeczywistego wykorzystania systemu z symulacją wpływu autoryzacji na docelową klasyfikację, i dlaczego warto to zrobić przed migracją, niezależnie od wybranej ścieżki przejścia.

Dlaczego migracja do SAP S/4HANA to więcej niż projekt techniczny?

Wśród klientów, z którymi pracujemy, pokutuje przekonanie, że migracja do S/4HANA to przede wszystkim temat infrastrukturalny i bazodanowy. To oczywiście prawda, ale tylko częściowo. 

Niezależnie od tego, czy organizacja wybiera konwersję systemu (brownfield), nową implementację (greenfield), czy wchodzi w RISE with SAP, w pewnym momencie musi odpowiedzieć na pytanie: jaki model autoryzacyjny trafi do nowego systemu i jak przełoży się na klasyfikację licencyjną użytkowników. 

W S/4HANA On-Premise użytkownicy klasyfikowani są w trzech głównych klasach: Professional Use, Functional Use i Productivity Use, od najszerszej do najwęższej. Osobno istnieje klasa Developer Access. Mechanizm klasyfikacji jest prosty: SAP klasyfikuje użytkownika według najwyższej klasy wynikającej z przypisanych mu autoryzacji. Jeśli użytkownik ma sto obiektów klasy Productivity i jeden obiekt klasy Professional, zostaje sklasyfikowany jako Professional. Liczy się najwyższy poziom w całej roli. 

Ta zasada działa identycznie niezależnie od ścieżki migracji. Brownfield przenosi istniejący model ról, ale nawet w projekcie brownfield organizacja nie powinna automatycznie migrować historycznego modelu autoryzacyjnego bez jego przeglądu. W greenfield widzimy sytuacje, w których nowe role projektowane są na bazie starych list uprawnień, bo „przecież użytkownicy potrzebują tego samego co dotychczas”.  

Problem narastających uprawnień w systemach SAP

Każdy system ECC, który działa dłużej niż pięć lat, niesie ze sobą historię organizacji zapisaną w rolach i autoryzacjach. Widzimy to w praktycznie każdym projekcie. 

Ktoś uczestniczył w pilotażu nowego modułu, dostał rozszerzone uprawnienia, projekt się skończył, rola została. Ktoś zmienił dział z logistyki na controlling, nowe role dodane, stare nieusunięte. Nowy pracownik dostał zestaw ról skopiowany od kolegi, który sam ma już role z trzech różnych stanowisk. Prośba o nowe uprawnienia realizowana jest natychmiast, bo blokuje pracę. Przegląd istniejących uprawnień odkładany jest „na później”, bo nie blokuje niczego.  

Po piętnastu latach typowy użytkownik posiada uprawnienia znacznie przekraczające to, czego faktycznie potrzebuje. Nie korzysta z połowy przypisanych mu transakcji. Nie wie, że w jego rolach są obiekty autoryzacyjne, o których nigdy nie słyszał. Ale te obiekty tam są i mają wpływ na to, jak system widzi tego użytkownika z perspektywy licencyjnej. 

Dlaczego przypisane uprawnienia nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste potrzeby użytkowników?  

Jest jedno rozróżnienie, które z naszego doświadczenia zmienia perspektywę wielu osób po stronie biznesu. To różnica między:  

  • co użytkownik ma przypisane (lista ról w SU01),  
  • do czego ma dostęp (efektywny zakres wynikający z sumy autoryzacji),  
  • z czego faktycznie korzysta (operacje realizowane w codziennej pracy)  
  • czego naprawdę potrzebuje (minimum wystarczające do realizacji zadań).
     

W teorii te cztery zbiory powinny się pokrywać. W praktyce widzimy regularnie sytuacje, w których zbiór pierwszy jest trzy, cztery razy większy od zbioru trzeciego. Użytkownik logistyki, który codziennie przyjmuje towary na magazyn, posiada w profilu uprawnienia do zarządzania kontraktami zakupowymi, bo cztery lata temu przez trzy miesiące wspierał dział zakupów. Nie pamięta o tym. Jego przełożony nie wie. Ale z perspektywy SAP ten użytkownik ma profil, który może klasyfikować go wyżej niż wynikałoby to z jego faktycznej roli w organizacji.

Analiza rzeczywistego wykorzystania systemu przy pomocy STUSERTRACE

Skąd właściwie wiedzieć, z czego użytkownicy korzystają? Można ich zapytać, ale z doświadczenia wiemy, że deklaracje i pamięć ludzi mają swoje granice. Dlatego zaczynamy od danych z systemu produkcyjnego. 

SAP udostępnia mechanizm STUSERTRACE (SAP Note 2220030), czyli długoterminowy ślad autoryzacyjny. Każda operacja w SAP, od wyświetlenia zlecenia po zatwierdzenie faktury, wymaga sprawdzenia określonych obiektów autoryzacyjnych. STUSERTRACE rejestruje te sprawdzenia: jaki obiekt został sprawdzony, z jakimi wartościami, w kontekście jakiego programu i z jakim wynikiem. Efekt to mapa rzeczywistego wykorzystania autoryzacji. Nie tego, co ktoś zadeklarował na warsztacie. Tego, co naprawdę dzieje się w systemie każdego dnia. 

Dlaczego to zmienia podejście do analizy?

Weźmy konkretny przykład. Dział kontrolingu, 80 użytkowników. Kierownik deklaruje, że wszyscy potrzebują dostępu do planowania kosztów, alokacji i raportowania. Po uruchomieniu STUSERTRACE okazuje się, że sześćdziesięciu z tych osiemdziesięciu korzysta wyłącznie z raportów. Obiekty autoryzacyjne związane z planowaniem są w ich rolach, ale nigdy nie zostały faktycznie sprawdzone. 

Czy to znaczy, że te uprawnienia trzeba natychmiast usunąć? Nie. Może raz w roku wykonują operacje planistyczne i trace tego jeszcze nie zarejestrował. Dane z trace to punkt wyjścia do rozmowy z biznesem, nie gotowa rekomendacja, co usunąć. Sam trace nie podejmuje decyzji za organizację. Dostarcza materiał dowodowy, na podstawie którego właściciele procesów mogą decydować świadomie. 

Rekomendujemy uruchomienie STUSERTRACE minimum trzy do sześciu miesięcy przed projektowaniem docelowego modelu ról. Krótszy okres może nie uchwycić operacji kwartalnych czy rocznych. Trace musi działać w systemie produkcyjnym, bo tylko tam odbywa się rzeczywista praca użytkowników. 

STUSERTRACE to jednak dopiero połowa obrazu. Mówi nam, z czego użytkownicy korzystają. Nie mówi, jak te autoryzacje mogą przełożyć się na docelową klasyfikację licencyjną w S/4HANA. 

Jak SAP wspiera analizę docelowej klasyfikacji użytkowników?

Do symulacji wpływu autoryzacji na klasyfikację służy SLIM_USER_CLF_HELP, narzędzie analityczne dostarczane przez SAP w ramach SAP Note 3113382. To raport ABAP, który na podstawie zawartości autoryzacyjnej ról i użytkowników symuluje ich docelową klasyfikację według reguł licencyjnych S/4HANA. Wynik to symulacja, nie wiążąca klasyfikacja kontraktowa, ale pozwala organizacji zrozumieć, w jaki sposób autoryzacje wpływają na przyszłą klasyfikację użytkowników. 

Raport korzysta z zestawu reguł klasyfikacyjnych, w których SAP przyporządkował poszczególne obiekty autoryzacyjne do klas licencyjnych. Dla każdej roli i użytkownika pokazuje, które konkretne obiekty odpowiadają za symulowaną klasyfikację. Nie dostajemy więc tylko informacji „ten użytkownik to Professional”. Dostajemy listę obiektów, które do tego doprowadziły. 

Gdzie STUSERTRACE i SLIM_USER_CLF_HELP się spotykają?

Oba narzędzia łącznie dają obraz, którego żadne z nich nie daje osobno. 

SLIM_USER_CLF_HELP mówi: „ta rola jest klasyfikowana jako Professional z powodu pięciu obiektów autoryzacyjnych”. STUSERTRACE mówi: „z tych pięciu obiektów użytkownicy faktycznie korzystają z dwóch. Trzy pozostałe nigdy nie były sprawdzone w produkcji”. 

Łącząc te informacje, organizacja może zidentyfikować sytuacje, w których symulowaną klasyfikację napędzają autoryzacje, z których nikt nie korzysta. To nie oznacza automatycznej rekomendacji usunięcia, bo każdy taki przypadek wymaga weryfikacji z właścicielem procesu biznesowego. Ale w projektach widzimy regularnie role, w których za najwyższą klasę odpowiada jeden, dwa obiekty na ponad sto sklasyfikowanych. Wskaźnik koncentracji (Classification Ratio) na poziomie 1-2%. A po sprawdzeniu w STUSERTRACE okazuje się, że te obiekty nie zostały użyte ani razu w ciągu sześciu miesięcy. To jest materiał, z którym można iść do właściciela procesu i przeprowadzić merytoryczną rozmowę.

Praca iteracyjna i ograniczenia

W projektach korzystamy z SLIM_USER_CLF_HELP wielokrotnie: na modelu bieżącym, po zaprojektowaniu zmian w rolach i przed migracją. Każde uruchomienie daje aktualny obraz symulowanej klasyfikacji i pozwala podejmować decyzje na podstawie danych. 

SLIM_USER_CLF_HELP to narzędzie wspierające analizę, nie zastępuje formalnego procesu weryfikacji licencyjnej z SAP. Dlatego SAP rekomenduje łączenie wyników z usługą SAP S/4HANA Trusted Authorization Review (STAR), szczególnie w złożonych środowiskach. 

Dlaczego warsztaty i wywiady nie zastąpią danych z systemu?

Warsztaty z właścicielami procesów są potrzebne, bo bez nich nie zrozumiemy kontekstu biznesowego ani przyszłych potrzeb. Ale jako jedyne źródło wiedzy o autoryzacjach mają poważne ograniczenia. Użytkownicy opisują pracę na poziomie procesów, a nie obiektów autoryzacyjnych, więc nie powiedzą o uprawnieniach, o których sami nie wiedzą. Pamięć jest selektywna: operacje kwartalne czy roczne na warsztacie nie wypłyną. A jeśli uprawnienia istnieją od lat, ludzie zakładają, że są potrzebne. „Zawsze to mieliśmy” to argument, który słyszymy regularnie. 

Dlatego w naszych projektach warsztaty traktujemy jako jedno z trzech źródeł informacji, obok STUSERTRACE i SLIM_USER_CLF_HELP. Warsztat pomaga zinterpretować dane, a nie je zastępuje. 

Metodyka uporządkowania autoryzacji przed migracją

Poniżej opisuję podejście, które stosujemy w projektach. Sprawdza się niezależnie od tego, czy organizacja idzie w brownfield, greenfield, selective data transition czy RISE with SAP. Różni się szczegółami technicznymi, ale logika pozostaje ta sama. 

Krok 1: Zrozumienie stanu wyjściowego 

Ile ról jest w systemie. Jak są skonstruowane. Ile ról ma przeciętny użytkownik. Czy istnieje konwencja nazewnicza. Czy ktoś kiedykolwiek robił przegląd. Na tym etapie nie oceniamy. Zbieramy informacje. 

Krok 2: Uruchomienie STUSERTRACE 

Włączamy zbieranie danych o faktycznym wykorzystaniu autoryzacji w systemie produkcyjnym. Optymalnie trzy do sześciu miesięcy. Równolegle analizujemy dane z SUIM i logów dostępu. Warto uruchomić wcześnie, nawet przed formalnym startem projektu migracji. 

Krok 3: Identyfikacja nadmiarowych uprawnień 

Porównujemy to, co użytkownicy mają przypisane, z tym, co faktycznie wykorzystują. Szukamy ról nieużywanych, obiektów autoryzacyjnych nigdy niesprawdzonych, uprawnień tymczasowych, które stały się stałymi. Każdy zidentyfikowany przypadek wymaga potwierdzenia ze strony biznesu. Dane z systemu wskazują, gdzie szukać. Decyzję podejmuje właściciel procesu. 

Krok 4: Symulacja wpływu na klasyfikację licencyjną 

Uruchamiamy SLIM_USER_CLF_HELP, żeby zasymulować, jak bieżący model autoryzacyjny może przełożyć się na docelową klasyfikację w S/4HANA. Skupiamy się na rolach o niskiej koncentracji, krzyżując je z danymi z STUSERTRACE. Jeśli obiekty napędzające klasyfikację nie są faktycznie wykorzystywane, mamy kandydata do dalszej analizy biznesowej. 

Krok 5: Projektowanie docelowego modelu ról 

Na podstawie danych i wyników warsztatów projektujemy nowe role ze świadomością ich wpływu na klasyfikację licencyjną. SLIM_USER_CLF_HELP uruchamiamy ponownie, żeby zasymulować efekt zmian przed wdrożeniem. 

Krok 6: Migracja uporządkowanego modelu 

Organizacja przenosi do S/4HANA model autoryzacyjny oparty na danych o rzeczywistym wykorzystaniu, pozbawiony wieloletnich nawarstwionych uprawnień, prowadzący do przewidywalnej klasyfikacji licencyjnej. Nawet w projekcie brownfield automatyczne przeniesienie historycznego modelu do nowego środowiska nie jest dobrą praktyką. 

Korzyści biznesowe wykraczające poza same licencje

Uporządkowanie autoryzacji przed migracją wpływa na docelową klasyfikację użytkowników. Ale w projektach widzimy, że korzyści wykraczają szerzej. 

Governance. Organizacja po raz pierwszy od lat ma jasny obraz tego, kto ma dostęp do czego i dlaczego. Konflikty uprawnień są łatwiejsze do identyfikacji, gdy model ról nie jest zaśmiecony historycznymi nawarstweniami. 

Prostszy model ról. Role zaprojektowane na bazie rzeczywistych potrzeb są prostsze niż role narosłe organicznie przez piętnaście lat. Mniej ról oznacza mniej pracy dla zespołu Basis, mniej testów po upgradach, mniej zgłoszeń od użytkowników. 

Świadome decyzje licencyjne. Organizacja podejmuje decyzje o modelu licencyjnym znając wpływ poszczególnych autoryzacji na klasyfikację, zamiast akceptować klasyfikację wynikającą z historycznych nawarstwionych uprawnień.

Podsumowanie

Migracja do SAP S/4HANA, niezależnie od wybranej ścieżki, wymusza decyzje dotyczące modelu licencyjnego. Te decyzje opierają się na autoryzacjach. A autoryzacje w systemach ECC rzadko kiedy odzwierciedlają to, czego użytkownicy faktycznie potrzebują. 

Autoryzacje, nie nazwy stanowisk, decydują o klasyfikacji użytkowników w S/4HANA. Wystarczy jeden obiekt autoryzacyjny wyższej klasy, żeby cały użytkownik został sklasyfikowany wyżej. SAP udostępnia narzędzia pozwalające oprzeć analizę na danych: STUSERTRACE pokazuje faktyczne wykorzystanie, SLIM_USER_CLF_HELP symuluje wpływ na klasyfikację. Razem dają obraz, którego nie da się uzyskać z warsztatów ani dokumentacji. 

Migracja to naturalny moment na porządki. Warto zadbać, żeby model autoryzacyjny, który trafi do nowego środowiska, odzwierciedlał rzeczywiste potrzeby, a nie historię ostatnich piętnastu lat.

FAQ

Czy to podejście dotyczy tylko brownfield, czy też greenfield i RISE? 

Dotyczy każdej ścieżki. W brownfield problem jest najbardziej oczywisty, ale właśnie dlatego nie powinno się automatycznie migrować historycznego modelu autoryzacyjnego bez przeglądu. W greenfield i selective data transition role często projektowane są na bazie starych list uprawnień. W RISE with SAP model FUE bezpośrednio wiąże autoryzacje z wagą licencyjną. 

Czy SLIM_USER_CLF_HELP wymaga dodatkowej licencji? 

Nie. Raport jest dostępny bezpłatnie poprzez SAP Note 3113382 i implementuje się go przez transakcję SNOTE. 

Czy usunięcie autoryzacji automatycznie obniży koszty licencyjne? 

Nie automatycznie. Zmiana autoryzacji wpływa na symulowaną klasyfikację użytkowników, ale ostateczne koszty zależą od warunków kontraktowych i negocjacji z SAP. Wartość tej analizy polega na tym, że organizacja podejmuje decyzje licencyjne świadomie, zamiast akceptować klasyfikację wynikającą z historycznych nawarstwionych uprawnień. 

Czy organizacja może przeprowadzić tę analizę samodzielnie? 

Narzędzia SAP (STUSERTRACE, SLIM_USER_CLF_HELP) są dostępne dla każdej organizacji z systemem ECC. Natomiast interpretacja wyników, krzyżowanie danych z obu źródeł i zaprojektowanie docelowego modelu ról wymaga doświadczenia na styku bezpieczeństwa SAP, licencjonowania i procesów biznesowych. W praktyce większość organizacji korzysta ze wsparcia zewnętrznego przynajmniej w fazie analizy i projektowania. 

Zaproszenie na webinar

Jeśli Twoja organizacja przygotowuje się do migracji SAP S/4HANA i chcecie zrozumieć, jak model autoryzacyjny wpływa na docelową klasyfikację użytkowników, zapraszamy na nasz webinar. 

Pokażemy na konkretnych przykładach: 

– jak SAP klasyfikuje użytkowników na podstawie obiektów autoryzacyjnych, 

– jak znaleźć role, w których niewielka liczba uprawnień decyduje o najwyższej klasie, 

– jak połączyć dane o rzeczywistym wykorzystaniu z symulacją wpływu na klasyfikację, 

– sytuacje, które spotykamy regularnie w projektach u naszych klientów. 

Webinar kierujemy do osób odpowiedzialnych za zarządzanie środowiskiem SAP, bezpieczeństwo, licencjonowanie i przygotowanie organizacji do transformacji S/4HANA. 

Zarejestruj się, aby zobaczyć, jak świadome podejście do autoryzacji może wpłynąć na przyszłe decyzje licencyjne w Twojej organizacji. 

autoryzacje SAP przed migracją do S/4HANA
Kamil Kuźbik

Kamil Kuźbik

SAP Security & Licensing Consultant
Specjalizuje się w bezpieczeństwie i licencjonowaniu SAP, pomagając klientom optymalizować koszty licencyjne oraz budować modele autoryzacyjne oparte na rzeczywistym wykorzystaniu systemu. Wspiera organizacje w przygotowaniu do migracji do S/4HANA oraz audytów SAP.